Reportage

Voor schrijvers in Afrika is het internet de poort naar een groot publiek

Boekliefhebbers op een boekenmarkt in Mogadishu. Beeld Reuters
Boekliefhebbers op een boekenmarkt in Mogadishu.Beeld Reuters

Literair talent in Kenia en andere Afrikaanse landen vindt niet gauw een uitgever. Maar e-boeken zijn in opkomst.

Doodmoe was de jonge schrijver Charles Ndegwa van drie jaar aankloppen op de gesloten deuren van Keniaanse uitgeverijen. "Maar sinds kort heb ik bijna een dagtaak aan afspraken met uitgevers. Ik kom nauwelijks aan schrijven toe", vertelt hij grinnikend in zijn favoriete theehuis in Nairobi.

De ommekeer kwam toen Ndegwa zijn werk uit wanhoop maar online zette. Ondanks de langdurige desinteresse van uitgevers was Ndegwa overtuigd dat hij mooie verhalen schreef die het grote publiek zou waarderen. Hij creëerde daarom een eigen lezersplatform via zijn website en Facebookpagina. Onder het pseudoniem Charles Chanchori trok hij de aandacht van tientallen vaste lezers. Totdat hij het verhaal 'Bekentenissen van een Keniaanse Uber-chauffeur' op Facebook zette. Dat ging viral. Door dit spannende verhaal, waarin een getraumatiseerde soldaat zijn gewelddadige ervaringen met een Uber-chauffeur deelt tijdens een nachtelijke rit, werd Ndegwa opeens een landelijke bekendheid.

Facebook

De 27-jarige student rechten is nog altijd beduusd waarom nu juist dat verhaal zo aansloeg. "Toen ik het gepost had, kreeg ik 30 likes op Facebook. Een paar uur later waren het er 700."

Keniaanse uitgeverijen tonen nu interesse in een verhalenbundel en twee romans van Ndegwa. En, niet onbelangrijk en vrij uniek in Kenia: voor het eerst verdient Ndegwa geld met zijn passie. In de zondagseditie van het landelijke dagblad The Standard verschijnt nu wekelijks een van zijn verhalen. "Op advies heb ik ook een betaalmuur gemaakt voor mijn website. Maar het belangrijkste is dat ik het grote publiek bereik. Het internet heeft mijn droom verwezenlijkt. Ik kan leven van schrijven."

Jonge auteurs in Afrikaanse landen zijn eensgezind in de klacht dat uitgeverijen op het continent weinig interesse tonen in hun romans, korte verhalen of gedichten. Afrikaanse schrijvers zijn vaak afhankelijk van uitgevers in het Westen, als ze daar al binnen komen.

Caine Prijs

Tom Maliti van het Keniaanse literaire netwerk Kwani denkt dat Ndegwa's route veel kan veranderen voor Afrikaans literair talent. "Misschien is het internet zelfs ook de toegangspoort naar de rest van de wereld voor Afrikaanse schrijvers."

Er lijkt al een voorzichtige verandering op komst, zo bleek maandag tijdens de uitreiking van de jaarlijkse Caine Prijs, voor het beste gepubliceerde korte verhaal in Afrika, aan de Soedanese schrijver Bushra al Fadil. Een fors aantal van de huidige inzendingen is op het continent uitgegeven. "Het is geweldig dat er meer werk wordt uitgegeven in Afrika", aldus Caine-juryvoorzitter Nii Ayikwei Parkes. "De suggesties van een Afrikaanse redacteur reflecteren veel beter de werkelijkheid op het continent dan die van een westerse redacteur."

Parkes merkt in een interview met de BBC op dat uitgeverijen in Afrika liever schoolboeken uitgeven. Er is altijd vraag naar leerboeken en het verdient goed. Literatuur is een gok. Daarbij is lezen is in Afrikaanse landen niet voor iedereen weggelegd omdat zelfs pocketboeken van zes of zeven euro financieel buiten het bereik liggen voor de meesten.

Vandaar dat er voorzichtig een nieuwe trend ontstaat: e-boeken. Zo heeft de Keniaanse e-uitgeverij Bahati Books in het eerste jaar van haar bestaan tientallen titels uitgegeven. "We wilden werk van Afrikaanse schrijvers lezen en konden het niet of nauwelijks vinden. Daarom zijn we het zelf maar gaan uitgeven", aldus een van de twee initiatiefneemsters, Barbara Njau.

Uitgeverij Bahati Books is vooral blij met de gelauwerde Keniaan Stanley Gazemba, die acht kinderboeken op zijn naam heeft staan, evenals enkele romans zoals 'The Stone Hills' of 'Maragoli'.

In eigen beheer

Bahabti Books is pas begonnen en heeft nauwelijks winst gemaakt. Dat is de Nigeriaan Okechukwu Ofili wel gelukt met Okada Books, een e-uitgeverij die ook een jaar geleden begon. "Wij richten ons op Nigeriaanse schrijvers en lezerspubliek. In een land met ruim 180 miljoen inwoners is omzet en acceptabele winst al snel gemaakt."

Ofili, zelf auteur, richtte de e-uitgeverij op omdat hij ook voor dichte uitgeversdeuren kwam te staan. Een collega van hem, de Zuid-Afrikaanse Kentse Badirwang, bracht haar boek 'Katteys Arrow' in eigen beheer uit na tien jaar tevergeefs leuren bij uitgevers. "Ik vermoed dat het onderwerp, mijn eigen verkrachtingservaring in onverbloemde taal, uitgevers heeft afgeschrikt. Het is geen makkelijk leesverhaal, maar drukt de lezer op de feiten van Zuid-Afrika waar verkrachtingen aan de orde van de dag zijn", vertelt de schrijfster, die niet van de opbrengst van haar boek kan leven.

Ze leidt een organisatie die opkomt voor verkrachtingsslachtoffers. "Het boek is nodig voor de bewustwording dat verkrachting niet getolereerd mag worden. Maar 'Katteys Arrow' staat nu op de e-boeklijst van Amazon. Eureka!"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden